على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

592

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

هر چيزى . و قسمت عمده . و باد شمال شرقى و شكاف . و نام آتشكده‌اى و پايهء برين : بلندترين پله و چرخ برين : آسمان و كرهء سماوى و فردوس برين و يا خلد برين : بهشت بالائين و ابدى و بهجت و عشرت‌انگيز . برين ( borin ) ا . پ . پارچهء كوچك و هلال مانندى كه از خربزه و هندوانه بريده باشند . برين ( berin ) ا . پ . هر سوراخ عموما و سوراخ تنور خصوصا و در تنور و آب نتن و راه فاضلاب . برين ( borin ) و ( berin ) ع . ج برة ( borat ) . برين ( barrayne ) ا . ع . تثنيهء بر ايالاتى كه متصل‌اند به بحر ابيض و اسود . برينش ( borinec ) ا . پ . بريدن و برش و شكم‌روش و زحير كه گويا شكم را از شدت درد مىبرند . و مقراض . برينقدر ( barinqadar ) م ف . پ . علاوه بر اين و با وجود اين . برينكه ( barinke ) پ . كلمه‌اى كه در بيان چيزى استعمال مىكنند . برينكه ( barinke ) ا . پ . دانش . برينه ( berine ) ا . پ . برين و هر سوراخ عموما و سوراخ تنور خصوصا . بريون ( baryun ) ا . پ . گرداگرد دهان . و برنون . و ديباى تنگ و حرير نازك . بريون ( barivan ) و ( beryavn ) و ( beryun ) ا . پ . علتى در پوست آدمى كه هر چند برميآيد پهن مىگردد و خارش مىكند و بتازى قوباء گويند . بريئون ( bari'un ) ع . ج برئ . بريه ( borayh ) و بريهم ( borayhem ) . ا . خ . تصغير ابراهيم . بز ( baz ) ا . پ . رسم و آئين و قاعده و قانون و روش و طرز . و زمين و پشتهء بلند و تيغهء كوه و غبغب گاو نر و مخفف بزم . بز ( baz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جامه و جامهء اعلا و گران‌بها . بز ( baz ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - باصطلاح كيميا هر جسمى كه چون با اسيدى تركيب شود توليد ملح كند . بز ( boz ) ا . پ . قسمى از گوسپند بىدمبه كه داراى شاخهاى راست بدون اعوجاج است و داراى كركى است خيلى نرم‌تر از پشم ساير اقسام گوسپند و نر و ماده مىباشد و بز گرفتن : گول زدن و مسخره كردن . بز ( bez ) ا . پ . زنبور . بز ( bazz ) ا . ع . جامه يا متاع خانه از جامه و متاع تاجر از جامه و سلاح المثل : آخر البز على القلوص اى هذا آخر عهدى بهم لا اراهم بعده و نيز بز : ا . خ . دهى در عراق و بز النهر : آخر نهر . بز ( bazz ) م . ع . بز بزا و بزيزى ( bezziz ) ( از باب نصر ) : غالب شد و ربود المثل : من عزبز اى من غلب اخذ السلب و بز الشيئ : گرفت آن چيز را به ستم و قهر . بز ( bozz ) ا . ع . لقب ابراهيم بن عبد اللّه نيشابورى محدث . معرب بز فارسى . بزا ( baz ) ا . ع . كجى پشت نزديك سرين و يا مشرف شدن وسط پشت بر سرين يا بيرون آمدگى سينه و درآمدگى پشت يا بيرون‌آمدگى سرين . بزابز ( baz bez ) ا . ع . زورآور بددل و غلام سبك روح در سفر . بزاة ( boz t ) ع . ج بازى . بزاج ( bez j ) م . ع . بازج مبازجة و بزاجا مر مبازجة را . بزاخة ( boz xat ) ا . خ . ع . موضعى كه در آن مسلمانان را در خلافت ابى بكر صديق رضى اللّه عنه جنگ واقع شد . بزاختن ( boz xtan ) ف م . پ . گداختن و ذوب كردن . و صاف كردن . بزاد برآمده ( baz d - bar - made ) ا . پ . زن بسيار پير كه سال بسيار بر او گذشته باشد . بزادرة ( baz derat ) ع . ج بازدار پارسى : كسانى كه صاحب باز مىباشند . بزادى ( baz di ) ا . پ . سنگ سبز دريائى و گوهرى سبز رنگ كه زبرجد نيز گويند . بزار ( bazz r ) ا . ع . بلغت اهالى بغداد فروشندهء روغن كتان و لقب جمعى كه روغن كتان مىفروختند . بزاريدن ( boz ridan ) ف م . پ . گداختن و ذوب كردن . بزاز ( baz z ) ا . پ . تسمهء چرمى و بند كفش . بزاز ( boz z ) ا . پ . فانهء درودگران و يا كفش‌دوزان . بزاز ( bazz z ) ا . ع . جامه‌فروش و متاع فروش . و جماعتى از محدثين . بزاز ( b zz z ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنكه پارچه‌هاى پنبه‌ئين مانند چيت و چلوار و جز آن مىفروشد . بزازة ( bez zat ) ا . ع . جامه و متاع فروشى و شغل بزاز . بزازستان ( bazz zest n ) ا . پ . بازار بزازها . بزازى ( bazz zi ) ا . ص پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به بزاز و شغل بزاز . بزاع ( boz ' ) ا . ع . مرد ظريف چرب زبان و زيرك . بزاعة ( baz at ) م . ع . بزع الغلام بزاعة ( از باب كرم ) : ظريف و مليح و باكياست گرديد آن كودك .